منوی سایت
Search
دانشگاه پارس

بررسی تاثیر پودر شیشه بر خواص مکانیکی بتن خودتراکم

بررسی تأثیر پودر شیشه بر خواص مکانیکی بتن خودتراکم

سیده صبا ابوطالبی- دانشجوی کارشناسی مهندسی عمران- دانشگاه پارس

 Sabaaboutalebi76@gmail.com  

زکیه امامی- دانشجوی کارشناسی مهندسی عمران- دانشگاه پارس

 Emamizakie@gmail.com    

چکیده

کاربرد بتن تنها در سازه خلاصه نمی‌شود ازاین‌رو امروزه به‌منظور حفظ زیبایی بیشتر در محوطه‌هایی همچون پارک‌ها، حیاط، پیاده‌رو، باغ و پله‌ها و… از نوعی قطعه بتنی به نام واش بتن استفاده می‌شود و این قطعات از محصولات مختلفی مانند موزاییک واش‌بتن، جدول، پله، دور درختی و نورانی طبقه‌بندی می‌شود این قطعات بتنی که نوعی موزاییک بتنی‌اند در برابر سرما گرما و نفوذ آب، مقاومت خوبی از خود نشان می‌دهند. یکی از مزیت‌های آن، استحکام بالا در برابر هرگونه شرایط جوی است یکی از ویژگی‌های واش بتن خوب این است که پس از خورد شدن، سنگ‌های داخلش از سیمان جدا نشود. در ادامه به موارد دیگری که نشان‌دهنده کیفیت واش بتن است اشاره‌شده است. در هنگام اجرا دقت شود که سطح زیرین کار به‌خوبی محکم و متراکم شده باشد. در ادامه این پژوهش به نحوه ساخت و اجرای این قطعات بتنی با جزئیات بیشتری پرداخته‌شده است.

کلید واژه:

بتن خودمتراکم،ویبراتور، مقامت، پودرشیشه، سیمان، طرح اختلاط

مقدمه:

مقاومت مهم ترین خاصیت و مشخصه بتن نزد طراحان و مهندسان کنترل کیفیت بتن می باشد. در جامدات رابطه معکوس بین تخلخل ومقاومت یک اصل است.تکنولوژی موجود در بتن های معمولی برای کاهش تخلخل و برای ایجاد یک بتن متراکم و همگن استفاده از ویبراتور می باشد. تمایل زیاد  شرکت ها به منظور ساخت بتن هایی که دارای مقاومت فشاری مطلوب باشند به خصوص در محلهایی که به علت تراکم زیاد آرماتورها ضعف در مقاومت بتن به چشم می خورد،آنها را وا داشت تا این نسل جدید بتن را بپذیرند.. اهمیت ولزوم استفاده از این بتن توسط اکامورا[۱] در سال ۱۹۸۶کشف شد. امروزه با توجه به هزینه بالای انرژی و از آنجا که عملیات بازیافت شیشه نیز همراه با مصرف هزینه و انرژی می باشد محققین را بر آن داشت که با کمترین هزینه و مصرف انرژی, استفاده بهینه را از این ضایعات انجام دهند.از آنجاکه مقادیر زیادی از این ضایعات را می توان در بتن جایگزین نمود، استفاده از ضایعات شیشه در بتن معمولی مورد توجه محققین مختلف قرار گرفته است.(شابختی و همکاران، ۱۳۹۷) محدودیت‌های زیست محیطی فزاینده موجب شده است که صنایع مختلف درمورد چگونگی مدیریت ضایعات تولید شده و همچنین بهره برداری از منابع تامین مصالح اولیه مورد نیاز، با فشار های فزاینده ای روبرو باشند. کاربرد ضایعات شیشه ای به عنوان یکی از اجزای تششکیل دهنده بتن می تواند منجر به کم رنگ شدن هردو فرم یاد شده گردد. با این وجود شیشه به علت داشتن طبیعت غنی از سیلیس و ساختار غیر متبلول نسبت به حملات شیمیایی تحت شرایط قلیایی شدید که در فاز سیمان هیدراته شده در بتن ایجاد می شود حساس می باشد. با این حال واکنش شیشه های با ابعاد مختلف در محیط های بتنی متفاوت است. حضور شیشه و حملات شیمیایی می تواند باعث شکل گیری ژل آ-اس-آر گردد، اما پودر شیشه می تواند انبساط ناشی از ژل را در سنگ دانه های حساس و شیشه های دانه متوقف کند. براین اساس شیشه می تواند به سه صورت در بتن استفاده شود:درشت دانه و ریزدانه و پودر شیشه که هرکدام می توانند واکنش های متفاوتی با ترکیب بتن داشته ومنجر به تأثیر قابل توجهی در کیفیت بتن به دست آمده کردند. (کیانی اسکوئی، ملکی، ۱۳۹۷)

ریندل[۲] راجع به این موضوع نقل می کند که پودر شیشه[۳] GLP)) (اندازه رد شده از الک با سایز ۲۰۰)، می تواند همانند یک ماده پوزولانیک عمل نماید تا تمایل مصالح دانه بندی شده واکنش پذیررا در مقابل عکس العمل آلکالین – سیلیکا[۴] ASR Reaction   کاهش دهد. بعلاوه شایان و زو  ۲نشان داده اند که حداکثر۳۵ % از براده شیشه می تواند به همراه سیمانی با قلیایی پایین، بدون تأثیرات زیان آوردر بتن مورد استفاده قرارگیرد. اخیرا مرکز توسعه و تحقیق انرژی ایالت نیویورک تامین کننده مالی تحقیقی راجع به استفاده از شیشه باز یافت شده در بلو کهای بنایی بتنی بوده که نتایج این تحقیق نشان می دهد که ضایعات شیشه می تواند به عنوان هر دو مصالح درشت دانه و ریز دانه در تهیه بتن مورد استفاده قرار بگیرد به این شرط که بعضی از شرایط مهیا شود.(شابختی و همکاران، ۱۳۹۷)

تبدیل ضایعات شیشه به مصالح باارزش

در حال حاضر، جنبشی عمومی به سمت اتخاذ استراتژی‌های جدید عملیاتی با هدف بازیافت مؤثر ضایعات شیشه حاصل از جریان ضایعات جامد شهری در جریان است. شکل ۱ گام‌های تبدیل ضایعات شیشه به مصالح باارزش همچون مصالح دانه‌ای و افزودنی‌های پوزولانی در مصالح ساختمانی را نشان می‌دهد. بطری‌های شیشه‌ای ضایعاتی جهت شستشو و خرد کردن به تأسیسات تولیدی انتقال داده می‌شوند. ذرات خرده شیشه باید بسته به نتیجه مطلوب از الک به قطر ۱۰ یا ۵ میلی متر عبور کنند. خرده شیشه خردشده دارای مقاومت ذاتی قابل قبول، جذب آب پائین و قابلیت مقاومت در برابر گرمای شدید بدون بروز علائم خرابی است. خرده شیشه‌ای ۵ میلیمتری سپس با آسیاب به صورت پودر شیشه با میانگین قطر دانه ۷۵ الی ۱۵۰ میکرومتر درمی آید که به عنوان پوزولانی برای جایگزین کردن سیمان در بتن استفاده می‌شود.(Ling et al., 2013)

آکادمی پارسیویل

شکل۱- گام های تبدیل ضایعات شیشه به مصالح با ارزش و کاربرد های آن

 

تأثیر ضایعات شیشه بر بتن:

پژوهشگران در تحقیقی با عنوان تأثیر ضایعات شیشه بربتن خود تراکم بیان کردند که تأثیر مشخصه های شیمیایی شیشه مثل ایجاد تغییر تدریجی برروی مشخصه های مخلوط بتن می تواند تعیین کننده باشد. شیشه به  خاطر داشتن طبیعت غنی از سیلیس و ساختار غیر متبلور نسبت به حمله شیمیایی تحت شرایط قلیایی شدیدکه در فاز سیمان هیدراته شده در بتن ایجاد می شود حساس می باشد. این حمله شیمیایی روی شیشه می تواند باعث شکل گیری ژل ASR گردد. شکل ۲ نمونه ای از ایجاد این ژل را در ترکیب بتن نشان  می دهد. این ژل که انبساط پذیربوده و می تواند باعث ترک خوردگی زود هنگام در بتن شود، مگر اینکه اقدامات احتیاطی لازم برای کاهش یا کنترل آن صورت گیرد. چنین اقدامات احتیاطی می تواند شامل اضافه نمودن مواد پوزولانی مناسب از قبیل خاکستر بادی[۵] , سیلیکا فوم[۶] یا تفاله های کوره های بلند به نسبت مناسب در بتن می باشد. (کیانی اسکوئی، ملکی، ۱۳۹۷)

آکادمی پارسیویل

شکل۲- تشکیل ژل ASR در بتن حاوی ذرات شیشه

تأثیر مشخصه های فیزیکی همانند میزان ضایعات پودر شیشه برروی مخلوط بتن معمولی نیز بررسی گردیده است. نتایج حاصل شده در آزمایشات مختلف نشان می دهد هر چه محتوای شیشه در قالب های تهیه شده در ملات بتنی بیشتر باشد موجب ایجاد انبساط بیشتری می گردد. شکل ۲ نحوه انبساط قالب های تهیه شده از ملات بتن معمولی را با توجه به درصد ضایعات شیشه نشان می دهد. (کیانی اسکوئی، ملکی، ۱۳۹۷)

آکادمی پارسیویل

شکل۳- تأثیر میزان ضایعات شیشه بر انبساط بتن

نتایج آزمایشات انجام شده برروی بتن معمولی با ترکیبات پودر شیشه توسط محققان نشان می دهد که شیشه می تواند با سیمان واکنش نشان داده و ژل ASR را تولید کند هر چند که چنین واکنشی به اندازه ذرات شیشه بستگی داشته تا بتواند مانند ماده ای پوزولا نی عمل کند.(شابختی و همکاران، ۱۳۹۷)

آکادمی پارسیویل

جدول۱- طرح اختلاط های بتن خود تراکم وپودر شیشه تهیه شده در این تحقیق

نتایج حاصله و تفسیر آنها:

الف) بررسی نتایج آزمایش مقاومت فشاری در بتن خودتراکم به ازای در صد های مختلف پودر شیشه به عنوان جایگزین سیمان:

همانطور که ملاحظه می شود، بتن های ۷ روزه شامل پودر شیشه با نسبت های اختلاط ۴۰،۳۰،۲۰و ۱۰درصد افتی را در مقاومت فشاری بتن،نشان می دهند. از عواملی که می توان در این مورد ذکر کرد تاخیر در آغاز واکنش های شیمیایی پودر شیشه در سنین اولیه بتن می باشد. اما با افزایش سن نمونه به ۲۸ وسپس به ۹۰ روز شاهد افزایش چشمگیر مقاومت بتن هستیم، به طوریکه نمونه هایی بتنی خود تراکم  که شامل ۱۰ درصد پودر شیشه می باشند مقاومت مشابه با نمونه های بتن های شاهد را بعد از ۲۸ روز عمل آوری کسب نموده اند و در سنین عمل آوری ۹۰ روزه حتی این بتن ها مقاومتی بیش از بتن شاهد را ارائه نموده اند.از عواملی که باعث بروز چنین رفتاری می شود می توان به کاهش فضاهای خالی بتن همراه با افزایش پودر شیشه در ترکیب اختلاط بتن اشاره نمود. همانطور که می دانید حل شدن هیدروکسید کلسیم و مواد قابل حل و مهاجرت آنها به سطح بتن نقش زیادی در تشکیل فضا های خالی در بتن دارند. علاوه بر آن, آبی که به صورت آزاد در بتن وجود دارد نیز باعث می شودکه فضا های خالی در بین ذرات بتن به وجود آید.ذرات ریز پوزولان می توانند با هیدروکسید کلسیم واکنش دهند و تشکیل ژل سیلیکات کلسیم هیدراته دهند و از فرار ترکیبات قابل حل به سطح جلوگیری کنند و علاوه بر افزایش دانستیسیته سیمان، کاهش در فضاهای خالی بتن را منجر شده در نهایت به افزایش مقاومت بتن کمک نماید.کاهش فضاهای خالی خود منجر به افزایش مقاومت بتن می شود و در دراز مدت می تواند اثرات مطلوبی بر روی مقاومت بتن داشته باشد و دوام بتن را با کاهش این خلل وفرج بهبود بخشد..(شابختی و همکاران، ۱۳۹۷)

آکادمی پارسیویل
آکادمی پارسیویل

ب) بررسی نتایج آزمایش مقاومت کششی در بتن خود تراکم به ازای در صد های مختلف پودر شیشه به عنوان جایگزین سیمان:

نتایج آزمایش مقاومت کششی قالبهای استوانه ای برای بتن های خود تراکم حاوی مصالح پودرشیشه در سنین ۷ و ۲۸ و ۹۰ روزه به ترتیب در شکلهای زیر ارائه شده است.: نتایج آزمایش مقاومت کششی در بتن خود تراکم حاوی پودر شیشه بیان کننده رفتاری مشابه با نمونه های مکعبی آزمایشات مقاومت فشاری بودند.اما با افزایش سن عمل آوری نمونه ها به ۲۸ روز شاهد افزایش چشمگیر مقاومت هستیم، به طوریکه نمونه هایی که شامل ۱۰ درصد پودر شیشه هستند مقاومت مشابه بتن شاهد کسب نموده اند و این افزایش مقاومت با افزایش سن عمل آوری همانطوریکه از نمودار ۸ ملاحظه می گردد ادامه پیدا می نماید به طوریکه در عمر ۹۰ روزه بتن مقاومتی بیشتر از مقاومت بتن شاهد را پیدا می نمایند. از آنجاکه اشاره گردید در اینجا نیز صدق می کند.واکنش پوزولانی به آهستگی صورت میگیرد بنابر این سرعت تولید و کسب مقاومت کند می باشدکه همه اینها اشاره به خا صیت پوزولانی پودر شیشه می باشد. از آنجاکه مقاومت فشاری و کششی بتن رابطه مستقیم با هم دارند عواملی که باعث بروز چنین رفتاری می شود همانند عواملی که در مقاومت فشاری قبلا اشاره گردیده در اینجا صدق می کند. (شابختی و همکاران، ۱۳۹۷)

آکادمی پارسیویل

نتیجه گیری:

نتایج آزمایشات انجام شده در این تحقیق نشان می دهد که با افزایش درصد پودر شیشه در بتن خود تراکم , مقاومت فشاری و کششی بتن در سنین اولیه عمل آوری (۷ روزه) کاهش شدیدی پیدا می نماید اما با افزایش سن عمل آوری به ۲۸ روز , این کاهش رو به افزایش نموده و در سن عمل آوری ۹۰ روز, حتی برای ۱۰ درصد پودر شیشه از مقاومت بتن شاهد خود تراکم (بدون پودر شیشه) نیز بیشتر می گردد. علت این پدیده را می توان در رفتار پوزلانی ترکیبات سیلیسی پودر شیشه در مخلوط بتنی تهیه شده دانست. ذرات ریز پوزولان پودر شیشه می توانند با هیدروکسید کلسیم واکنش نموده و تشکیل ژل C-S-H(سیلیکات کلسیم هیدراته شده) دهند و از فرار ترکیبات قابل حل به سطح جلوگیری کنند. بدینترتیب علاوه بر افزایش دانستیسیته سیمان، کاهش در فضاهای خالی بتن را منجر شده ودر نهایت به افزایش مقاومت بتن..(شابختی و همکاران، ۱۳۹۷)

 

منبع

 

Chai Ling, T., Sun poon, C. & Wing wong, H., 2013. Management and recycling of waste glass in concrete products: Current situations in Hong Kong. Resources,Conservation and Recyling, p. 27.

شابختی, ن., سهرابی, م. ر. کاظمی بند پی, ش., ۱۳۸۷. بررسی تأثیر پودر شیشه بر خواص مکانیکی بتن خودتراکمتهران, چهارمین کنگره ملی مهندسی عمران، دانشگاه تهران, p. 1.

کیانی اسکوئی, ر. ملکی, ا., ۱۳۹۷. بررسی تأثیر ضایعات پودر شیشه با دانه بندی مختلف مصالح سنگی بر مقاومت بتنتبریز, کنفرانس عمران، معماری و شهرسازی کشور های جهان اسلام, p. 1.



[۱] Okamura

[۲] Reindel

[۳] Powder Glass

[۴] Silica-Alkali

[۵] fly ash

[۶] Silica fume