طی گفت‌وگویی با دکتر فرهنگ شعفی، نویسنده کتاب «رهبری ایمنی در کارگاه‌های ساختمانی»، اهداف و ضرورت نگارش این اثر، چالش‌های مسیر پژوهش و کاربردهای آن در عرصه حرفه‌ای بررسی شد.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه معماری و هنر پارس، انتشارات این دانشگاه در راستای ارائه منابع تخصصی و کاربردی برای جامعه علمی، کتاب «رهبری ایمنی در کارگاه‌های ساختمانی» به قلم دکتر فرهنگ شعفی (استاد برجسته دانشگاه پارس) و مهندس علیرضا کرمی را منتشر کرده است.
طی گفت‌وگویی با دکتر فرهنگ شعفی (مدیر گروه دوره‌های ارشد مهندسی و مدیریت ساخت و ارشد مدیریت ساخته‌ها)، اهداف و ضرورت نگارش این اثر، چالش‌های مسیر پژوهش و کاربردهای محتوای آن در عرصه حرفه‌ای مورد بررسی قرار گرفت.
دکتر شعفی در ابتدای این گفت‌وگو اظهار داشت: ایده اولیه این کتاب از مشاهده نرخ بالای حوادث شغلی در پروژه‌های ساختمانی کشور و نگاه سطحی و منفعلانه به مقوله ایمنی در صنعت ساخت‌وساز شکل گرفت.
وی با بیان اینکه هدف اصلی، معرفی و ترویج مفهوم «رهبری ایمنی» به‌عنوان حلقه مفقوده مدیریت ایمنی پروژه‌های ساختمانی بوده است، توضیح داد: درحالی‌که در بسیاری از پروژه‌ها، تمرکز صرفاً بر کنترل‌های فنی و واکنشی بود، در روند تألیف به این نتیجه رسیدیم که عامل انسانی و مدیریتی، یعنی رهبران، مدیران و سرپرستان، نقشی حیاتی در پیشگیری از حوادث و ایجاد فرهنگ ایمنی دارند.
دکتر شعفی در خصوص اهداف تألیف اثر بیان کرد: این کتاب در پاسخ به چند نیاز اساسی تدوین شده است:
- فقدان منابع بومی و کاربردی درباره رهبری ایمنی در صنعت ساختمان ایران
- لزوم تغییر نگرش مدیران از مدیریت فنی و واکنشی ایمنی به مدیریت پیشگیرانه و رفتاری
- ضرورت ارتقای فرهنگ ایمنی و افزایش تعهد مدیران و سرپرستان نسبت به سلامت نیروی انسانی
- نیاز سازمان‌ها و پروژه‌ها به مدل و راهنمای عملی برای پیاده‌سازی نظام‌مند رهبری ایمنی در کارگاه‌ها
به بیان دیگر، کتاب تلاش دارد شکاف بین نظریه‌های مدیریت و واقعیت ایمنی کارگاه‌های ساختمانی را پر کند.
وی اضافه کرد: در نگارش این کتاب، درس‌آموخته‌ها و تجربه‌های شخصی و حرفه‌ای نویسندگان نیز مطرح شده است.
دکتر شعفی درباره جامعه هدف این اثر اظهار کرد: مخاطبان اصلی کتاب، مدیران پروژه‌های عمرانی و ساختمانی، سرپرستان و ناظران کارگاه‌های ساختمانی، مهندسان ایمنی و HSE، دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های مهندسی عمران، مدیریت ساخت و مدیریت پروژه، سازمان‌های پیمانکاری و مشاوره‌ای فعال در صنعت ساخت‌وساز هستند. این گروه‌ها به‌طور مستقیم در فرآیند تصمیم‌گیری، نظارت و فرهنگ‌سازی ایمنی نقش دارند.
وی با بیان اینکه این اثر از چندین جهت مختلف می‌تواند کاربرد داشته باشد، گفت: از جمله این موارد می‌توان به ارائه چارچوب‌های عملی و مؤلفه‌های قابل سنجش رهبری ایمنی برای پیاده‌سازی در پروژه‌ها، ترکیب مبانی نظری با مطالعات میدانی و تجربیات واقعی نویسندگان در پروژه‌های عمرانی، معرفی رفتارهای ایمن رهبری و نحوه تبدیل آن‌ها به برنامه‌های اجرایی در کارگاه اشاره کرد.
دکتر شعفی با اشاره به اینکه کتاب در زمینه آموزش مدیران و کارکنان پروژه‌ها و به‌عنوان منبع در دوره‌های دانشگاهی و صنعتی نیز قابل استفاده است، خاطرنشان کرد: کتاب «رهبری ایمنی در کارگاه‌های ساختمانی»، نه‌تنها مرجع پژوهشی، بلکه راهنمای عملی برای ارتقای عملکرد ایمنی در پروژه‌های ساختمانی به شمار می‌آید.
وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، بزرگ‌ترین چالش نگارش اثر را تلفیق نظریه‌های علمی رهبری و ایمنی با واقعیت‌های صنعت ساخت در ایران عنوان کرد و افزود: کمبود داده‌های مستند و تحقیقات بومی درباره رفتار رهبری ایمنی در پروژه‌های ساختمانی کشور، مقاومت فرهنگی و سازمانی در پذیرش مفهوم «رهبری ایمنی» به‌عنوان یک ضرورت مدیریتی، نیاز به زبان ساده و قابل فهم برای مدیران اجرایی بدون قربانی‌کردن دقت علمی، دشواری در تبیین نقش رهبر ایمنی در سطوح مختلف سازمانی (از مدیرعامل تا سرپرست کارگاه) نیز از دیگر دشواری‌های مسیر نگارش بود؛ اما با ترکیب منابع بین‌المللی، پژوهش‌های داخلی و تجربیات میدانی خود، تلاش کردیم بر این چالش‌ها غلبه کنیم.
دکتر شعفی ضمن اشاره به نقش دانشگاه معماری و هنر پارس در حمایت از مؤلفان آثار علمی، خاطرنشان کرد: حمایت‌های بی‌دریغ دانشگاه پارس از نویسندگان و تولید آثار تخصصی، همواره مشوق اصلی برای تألیف کتب کاربردی در حوزه‌های مختلف بوده است.
وی پیرامون برنامه آینده خود برای ادامه این پژوهش و نگارش جلدهای بعدی و تکمیلی بیان داشت: با توجه به ضرورت پیاده‌سازی رهبری ایمنی به‌صورت اجرایی و عملی و همچنین لزوم بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی، پیش‌بینی می‌شود این پژوهش ادامه داشته باشد و نگارش کتب بعدی در راستای تکمیل مفهوم رهبری ایمنی در کارگاه‌های ساختمانی، در دستور کار قرار گیرد.
دکتر شعفی در پایان خطاب به دانش‌آموختگان و دانش‌پژوهان توصیه کرد: با انجام پژوهش و تألیف مقالات و کتب تخصصی با همراهی استادان، همواره خود را در مرزهای دانش قرار داده و نقش مؤثری در گسترش و توسعه علم و آگاهی ایفا کنید.
