استاد پویه پیمان (مدیر گروه طراحی و ساخت طلا و جواهر دانشگاه پارس) طی گفت‌وگویی به تشریح جایگاه این رشته در جهان معاصر، ساختار آموزشی آن در دانشگاه پارس و آینده حرفه‌ای طراحان زیورآلات پرداخت.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه معماری و هنر پارس، در گذشته ارزش زیورآلات صرفاً وابسته به بهای سنگ و فلز آن بود، اما در عصر حاضر ارزش طراحی آن بر مفهوم مادی تسلط یافته و بازار جهانی را به‌سوی طراحی هدفمند محصولات گران‌بها و تزئینی ولو با مواد نیمه‌قیمتی و روزمره برده است.
رشته طراحی و ساخت طلا و جواهر، رشته‌ای دانش‌محور و مهارتی بوده که با هدف ارتقای سطح دانش لازم جهت توسعه صنعت طلا و جواهر کشور، مطابق با جدیدترین علوم روز برای اولین‌بار در دانشگاه پارس، در سه مقطع کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشد ارائه شده است.
این رشته زیرمجموعه هنرهای کاربردی است و در راستای تربیت نیروی انسانی کارآمد با توانایی ایده‌پردازی و طراحی انواع زیورآلات سفارشی و انبوه جهت ارائه و فروش در بازارهای داخلی و بین‌المللی تدوین شده است.
گفتنی است، به دلیل کمبود متخصصان دانشگاهی در این حوزه، بازار کار گسترده‌ای در انتظار دانش‌آموختگان آن است.
در همین راستا، استاد پویه پیمان (مدیر گروه طراحی و ساخت طلا و جواهر دانشگاه پارس) طی گفت‌وگویی به تشریح جایگاه این رشته در جهان معاصر، ساختار آموزشی آن در دانشگاه پارس و آینده حرفه‌ای طراحان زیورآلات پرداخت.
استاد پیمان درباره اهمیت و کاربردهای این رشته در عصر حاضر بیان کرد: امروزه، رشته طراحی زیورآلات و طلا و جواهر صرفاً به خلق اشیای زینتی محدود نمی‌شود، بلکه در تقاطع چندین حوزه فرهنگی، اقتصادی، فناورانه و اجتماعی قرار گرفته است.
وی با اشاره به اینکه در جهان امروز، زیورآلات حامل معنا، هویت و روایت‌اند و می‌توانند بیانی برای مسائل جنسیتی، محیط‌زیستی، فرهنگی و حتی فناوری باشند، توضیح داد: این رشته، از یکسو با صنایع خلاق و بازار جهانی مد پیوند دارد و در اشتغال‌زایی، صادرات فرهنگی و توسعه اقتصاد هنر نقش مستقیم ایفا می‌کند. از سوی دیگر، در بعد پژوهشی و آکادمیک، بستری برای کاوش در رابطه بدن، ماده و فرهنگ محسوب می‌شود.
استاد پیمان ادامه داد: به‌ویژه در دوران حاضر که فناوری‌های نوین مانند چاپ سه‌بعدی، هوش مصنوعی و مواد زیستی در طراحی وارد شده‌اند، این رشته به یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های طراحی میان‌رشته‌ای بدل شده است؛ جایی که هنر، علم و فناوری با هم تلاقی می‌کنند تا مرزهای زیبایی‌شناسی و معنا را گسترش دهند.
وی با اشاره به اینکه دانشجویان این رشته طی دوران تحصیل با مجموعه‌ای از سرفصل‌های نظری، فنی و مفهومی آشنا می‌شوند که هدف آن تربیت طراحانی خلاق، آگاه و توانمند در هر دو بعد هنری و صنعتی است، گفت: در بخش عملی و فنی، دروس شامل طراحی و ترسیم زیور، حجم‌سازی، متالورژی و شناخت فلزات، تکنیک‌های ساخت و ریخته‌گری، سنگ‌شناسی، قالب‌سازی و همچنین استفاده از فناوری‌های نو مانند مدل‌سازی سه‌بعدی (CAD) و چاپ سه‌بعدی است.
استاد پیمان افزود: در بخش نظری و پژوهشی، دانشجویان مباحثی مانند تاریخ و زیبایی‌شناسی زیورآلات، شناخت مواد و متریال‌های نوین، مبانی طراحی معاصر، فلسفه بدن و رویکردهای نوین طراحی (از جمله طراحی پایدار و طراحی برای آینده) را فرا می‌گیرند.
وی تأکید کرد: هدف نهایی آن است که فارغ‌التحصیل این رشته علاوه بر فعالیت در بستر بازار حرفه‌ای و تولیدی، در حوزه هنر معاصر و طراحی مفهومی نیز، خلاقیت و اندیشه خود را بروز دهد.
استاد پیمان در خصوص رویکرد میان‌رشته‌ای دانشگاه پارس و روش‌های نوآورانه‌ای که در آموزش مورد استفاده قرار می‌گیرد، اظهار داشت: در دانشگاه معماری و هنر پارس، فرآیند آموزش صرفاً بر مهارت‌های ساخت و زیبایی‌شناسی متمرکز نیست؛ بلکه تلاش می‌شود دانشجویان به درک عمیق‌تری از پیوند میان هنر، فناوری، علوم زیستی و فرهنگ معاصر برسند.
وی ادامه داد: به همین منظور، دروس و کارگاه‌ها با رویکردهای نوینی چون Design Futures (طراحی برای آینده) و Speculative Design (طراحی گمانه‌زن)، استفاده از فناوری‌های نوین مانند چاپ سه‌بعدی، اسکن دیجیتال، واقعیت افزوده (AR) و متریال‌های هوشمند، تأکید بر پایداری و مواد سازگار با محیط‌زیست و همچنین همکاری با رشته‌های مجسمه‌سازی، طراحی صنعتی، معماری داخلی و هنر دیجیتال ادغام شده‌اند.
استاد پیمان با بیان اینکه در این ساختار، هر پروژه به نوعی پژوهش تجربی محسوب می‌شود، تصریح کرد: با این شیوه، دانشجو می‌آموزد چگونه از تلفیق دانش‌ها، روایت‌ها و تکنولوژی‌ها، به زیورآلاتی مفهومی، کارکردی و منطبق با نیازهای آینده دست یابد.
وی پیرامون چشم‌انداز فعالیت حرفه‌ای و بازار کار پیش‌‌روی دانش‌آموختگان این رشته اظهار کرد: فارغ‌التحصیلان می‌توانند در سه مسیر اصلی فعالیت کنند: ۱. حوزه طراحی و تولید حرفه‌ای؛ ورود به صنعت طلا و جواهر، همکاری با برندها یا تأسیس برند شخصی ۲. حوزه هنر معاصر و نمایشگاهی؛ خلق آثار مفهومی و شرکت در نمایشگاه‌های بین‌المللی ۳. حوزه پژوهش، آموزش و فناوری؛ فعالیت در مراکز تحقیقاتی، دانشگاه‌ها و پروژه‌های میان‌رشته‌ای مرتبط با مواد نوین و فناوری‌های پوشیدنی. رشد بازارهای آنلاین نیز امکان عرضه جهانی آثار را برای طراحان جوان فراهم کرده است.
استاد پیمان در خصوص امکانات و ظرفیت‌های موجود در دانشگاه پارس مطرح کرد: این دانشگاه با تأمین کارگاه‌های تخصصی ساخت و مدل‌سازی دیجیتال مجهز به ابزارهای نوین مانند پرینترهای سه‌بعدی و تجهیزات ریخته‌گری، فضای میان‌رشته‌ای با استادان رشته‌های مختلف و فرهنگ گفت‌وگوی آزاد و نقد سازنده، محیطی فراهم کرده است که دانشجویان در آن نه‌تنها مهارت بلکه هویت طراح‌بودن را می‌آموزند. این ویژگی‌ها باعث می‌شود دانشجویان پارس درک عمیق‌تری از طراحی به‌عنوان زبان تفکر و ارتباط داشته باشند.
وی درمورد گرایش‌های این رشته در مقطع کارشناسی ارشد بیان کرد: گرایش‌ها در این مقطع شامل طراحی هنری (Artistic Jewelry Design) (که بر زیورهای مفهومی و پوشیدنی تمرکز دارد)، طراحی صنعتی و تولید (که با بازار، متریال و برندینگ مرتبط است) و پژوهش و فناوری‌های نو (با تمرکز بر طراحی پایدار و مواد زیستی) می‌شود. تفاوت این گرایش‌ها در هدف نهایی‌شان یعنی هنری برای بیان فرهنگی، صنعتی برای بازار و یا پژوهشی برای نوآوری و فناوری است.
استاد پیمان در پایان با بیان اینکه زیورآلات آینده، بازتابی از تفکر، فناوری و اخلاق زیستن خواهند بود، نه صرفاً تزئین بدن، اظهار داشت: طراحان آینده، معماران این دگرگونی خواهند بود و در دهه‌های پیش‌رو، این رشته در سه مسیر اصلی یعنی تلفیق با فناوری‌های نو مانند زیورهای هوشمند، تمرکز بر پایداری و مواد زیستی، بازتعریف معنا و هویت در عصر دیجیتال، پیش خواهد رفت.
