با توجه به کاربردیبودن رشته چاپ در عصر حاضر و اهمیت تربیت متخصصان آن، با استاد مصطفی خزایی (مدیر گروه رشته چاپ دانشگاه پارس) پیرامون ابعاد مختلف حوزه چاپ به گفتوگو پرداختیم.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه معماری و هنر پارس، «چاپ» دارای قدمتی طولانی در زندگی بشر است؛ درواقع چاپ به انتقال هر نوع حرف، نقش و تصویر بر روی یک ماده خاص گفته میشود که در تیراژ بالاتر از یک عدد، شکل و فرم انتقالیافته تغییری نکند.
در دهههای اخیر، هنر-صنعت چاپ همگام با صنعت انفورماتیک تحولات اساسی و رشد چشمگیری داشته است و اکنون بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای جامعه اطلاعاتی شناخته میشود.
رشته چاپ در ایران با هدف تربیت متخصصانی ارائه شده است که توانایی لازم جهت برنامهریزی و اجرای صحیح فرآیند تولید یک محصول چاپی با درجه کیفی بالا را داشته باشند.
دانشگاه معماری و هنر پارس نیز بهعنوان یکی از مجموعههای پیشرو در حوزه آموزش عالی، رشته چاپ را در مقطع کارشناسی پیوسته با همکاری اساتید برجسته این حوزه ارائه میدهد.
با توجه به کاربردیبودن این رشته و اهمیت تربیت متخصصان آن، با استاد مصطفی خزایی (مدیر گروه رشته چاپ دانشگاه پارس) پیرامون ابعاد مختلف حوزه چاپ به گفتوگو پرداختیم.
استاد خزایی در ابتدا با اشاره به اینکه در عصر حاضر رشته چاپ یکی از پایههای مهم ارتباط تصویری و تولید فرهنگی به شمار میآید، توضیح داد: گستره فعالیت حوزه چاپ از خلق آثار هنری چاپ دستی تا حوزههای صنعتی مانند چاپ بستهبندی، طراحی جلد، صفحهآرایی کتاب و نشریات، تبلیغات و چاپ پارچه را دربرمیگیرد.
وی ادامه داد: با وجود رشد فناوریهای دیجیتال و ابزارهای هوشمند، این رشته نهتنها جایگاه خود را از دست نداده بلکه اهمیت بیشتری یافته است؛ زیرا تقریباً هیچ صنعتی (از کتاب و مطبوعات گرفته تا بستهبندی محصولات و هویت بصری برندها) بدون چاپ معنا ندارد.
استاد خزایی پیرامون سرفصلها و مهارتهایی که دانشجویان این رشته فرامیگیرند، اظهار داشت: دانشجویان رشته چاپ در طول دوره تحصیل، با مبانی طراحی و رنگ، تاریخ چاپ، روشهای چاپ دستی (لینو، اچینگ، لیتوگرافی، سیلکاسکرین و مونوپرینت) و اصول چاپ دیجیتال، ماشینی و افست آشنا میشوند. در کنار این مباحث هنری، آموزشهای فنی نظیر صفحهآرایی، مدیریت رنگ، آمادهسازی فایل برای چاپ، شناخت دستگاههای چاپ، نظارت چاپ و آشنایی با طراحی بستهبندی نیز از دروس کلیدی این رشته است.
وی خاطرنشان کرد: ترکیب این مهارتها سبب میشود دانشجویان علاوه بر اینکه توانایی خلق آثار هنری را کسب میکنند، برای ورود به بازار حرفهای چاپ نیز آماده شوند.
استاد خزایی با بیان اینکه بازار کار رشته چاپ بسیار گسترده و پایدار است، تشریح کرد: فارغالتحصیلان این رشته میتوانند بهعنوان طراح و ناظر چاپ در چاپخانهها، استودیوهای طراحی گرافیک، شرکتهای بستهبندی، مؤسسات نشر و تبلیغات فعالیت کنند. مهارت در صفحهآرایی، طراحی جلد، چاپ صنعتی و چاپ هنری نیز فرصتهای شغلی متنوعی را فراهم میآورد.
وی اضافه کرد: از سوی دیگر، چون هیچ رسانهای بدون چاپ نهایی معنا نمییابد (چه در قالب فیزیکی و چه دیجیتال) این رشته از جمله رشتههایی است که بهدلیل وابستگی صنایع و هنرها به آن، هیچگاه حذفشدنی نیست و همواره تقاضای شغلی قابل توجهی خواهد داشت.
استاد خزایی در خصوص رویکرد دانشگاه پارس بیان کرد: در دانشگاه معماری و هنر پارس، آموزش رشته چاپ بر پایه پیوند میان هنر، طراحی و فناوری بنا شده است. دانشجویان علاوه بر یادگیری روشهای کلاسیک چاپ، در کارگاههای عملی مرتبط با گرافیک، بستهبندی و طراحی بصری نیز مشارکت میکنند.
وی افزود: رویکرد میانرشتهای، سبب میشود دانشجو بتواند از ابزارهای دیجیتال، طراحی رایانهای و حتی هوش مصنوعی برای ایدهپردازی و بهینهسازی فرآیند چاپ بهره ببرد، بدون آنکه روح خلاقیت انسانی از میان برود. درمجموع، آموزش چاپ در این دانشگاه، نگاه حرفهای و در عین حال هنری به رسانه چاپ را تقویت میکند.
استاد خزایی مطرح کرد: در حال حاضر، رشته چاپ در دانشگاه پارس تا مقطع کارشناسی ارائه میشود و مقطع کارشناسی ارشد آن هنوز راهاندازی نشده است. با این حال، در برنامهریزیهای آتی دانشگاه، ارتقای این رشته و ایجاد گرایش کارشناسی ارشد چاپ یا گرایشهای مرتبط با چاپ در دستور کار قرار دارد. این برنامه با هدف گسترش پژوهشهای نظری، تقویت آموزشهای تخصصی در حوزه چاپ هنری و صنعتی و همچنین پیوند میان هنر، صنعت و فناوری چاپ دنبال میشود.
وی در بخش پایانی صحبتهای خود اظهار کرد: رشته چاپ آیندهای روشن و ماندگار دارد. از یک سو، چاپهای هنری و خلاقانه همچنان ارزش فرهنگی و زیباییشناسانه خود را حفظ خواهند کرد؛ از سوی دیگر، صنعت بستهبندی، نشر و تبلیغات روزبهروز به متخصصان چاپ نیاز بیشتری خواهد داشت. تحولات دیجیتال و فناوریهای نو مانند چاپ سهبعدی و هوش مصنوعی نه تهدید، بلکه فرصت توسعه این رشته است و هنرمندان حوزه چاپ میتوانند از این ابزارها برای ارتقای کیفیت و سرعت تولید بهره ببرند، درحالیکه هویت هنری و انسانی اثر همچنان حفظ میشود. بنابراین، چاپ را میتوان یکی از رشتههای پایدار، پویا و آیندهدار در میان شاخههای هنر و طراحی دانست.
