به گزارش روابط عمومی دانشگاه معماری و هنر پارس، نشست هم‌اندیشی اصول و پایه‌های معماری در «مکتب پارس»، در تاریخ پانزدهم اردیبهشت‌ماه با حضور برترین اساتید معماری ایران در سالن همایش‌های دانشگاه معماری و هنر پارس برگزار شد.
این نشست با هدف بهره‌گیری از تجربیات و پیشنهادهای پیشکسوتان و استادان معماری در راستای تدوین مجدد برنامه‌های درسی، سازماندهی و اجرای دروس پایه و اصلی معماری برگزار شد. در همین راستا و با نگاه آینده‌محور مبنی بر تربیت نسل تاثیرگذار میان معماران آینده کشور، پروفسور محمود گلابچی، بنیان‌گذار دانشگاه پارس به همراه جمعی از استادان برجسته معماری، به تبادل نظر و بیان ساختار، برنامه‌ها و دیدگاه‌های تخصصی خود پرداختند.
در ابتدا پروفسور محمود گلابچی، بنیان‌گذار دانشگاه پارس از برگزاری این نشست و حضور اساتید به‌نام رشته معماری ابراز خرسندی داشت و این فرصت را مغتنم شمرد تا با بیان پیام تبریک به مناسبت روز معلم، از فعالیت‌های اساتید به ویژه اساتید مطرح و بزرگ معماری کشور که در این نشست حضور دارند، قدردانی کند. ایشان در ادامه یادآور آغاز مکتب پارس از دو سال پیش و نیاز کشور به یک تغییر و تحول بزرگ در آموزش معماری کشور شد و افزود: بسیاری از اساتیدی که اینجا در دانشگاه معماری و هنر پارس هستند ده‌ها سال سابقه در آموزش معماری دارند و بسیاری هم ده‌ها سال در بالاترین سطوح معماری کشور فعالیت داشته‌اند، به همین دلیل در این دانشگاه فرصتی فراهم هست که شاید در دانشگاه‌های دیگر وجود نداشته باشد. فرصت بررسی اینکه چگونه آموزش معماری می‌تواند به نیازهای واقعی امروز جامعه ما و جامعه جهانی توجه کند و چطور ما می‌توانیم یک نسل تاثیرگذار در معماری ایران را پرورش دهیم. انسان‌هایی متفکر، اندیشمند که معماری و فرآیند معماری را به‌خوبی فهمیده باشند و مفهوم محیط زیست، انرژی و از همه مهم‌تر، هویت و اصالت انسان در طراحی را به‌خوبی درک کرده باشند.
بنابراین تصور می‌کنیم، این یک وظیفه است که امروز به عهده ما قرار دارد تا در چنین جمع فرهیخته‌ای بتوانیم این موضوع را به گفت‌وگو و بحث بگذاریم و در مورد ویژگی‌ها و چارچوب‌های آن مطالبی را تدوین کنیم و به ساختاری برسیم، تا ما که در طرح‌های معماری به نحوی دست‌اندرکار و مشغول هستیم، این چارچوب‌ها را رعایت کنیم.
پروفسور گلابچی با ارائه پاورپوینتی به چارچوب‌های اولیه بر اساس دو دوره برگزار شده تاکنون پرداخت و گفت: این پاورپوینت در واقع متنی است از آنچه که ما تحت عنوان «مکتب پارس» در طول دو سال گذشته به آن رسیدیم و به نوعی فرآیند آموزش دانشگاه هم در این فایل قابل مشاهده است و شامل عناوین مختلفی است از جمله: ضرورت، تعریف، اهداف کلان، اصول بنیادین و ساختارهای اجرایی تا برنامه‌ریزی دروس، هماهنگی‌های مورد نیاز در اجرای طرح‌ها، نحوه قضاوت و ژوژمان‌های طرح‌ها، همچنین اینکه چه کسانی به اساتید در کارگاه‌ها و آتلیه‌ها کمک کنند و در نهایت به چه نتایجی می‌توانیم برسیم.
ایشان در ادامه به توضیح این موارد و فرآیندها، در قالب «مکتب پارس» پرداخت. پروفسور گلابچی در پایان از اساتید درخواست کرد تا دیدگاه‌ها و نظرات خود را مطرح کنند.
در ابتدا مهندس میرمیران پیشنهاد داد تعدادی به نمایندگی از سایر اساتید در طول سال به طور مستمر پیگیر موضوع مکتب پارس باشند و نتایج آن را گزارش دهند. ایشان در ادامه خواستار مشخص شدن نوع معماری در مکتب پارس شد. یعنی جریانی که حقیقت معماری سرزمینی کشور را با جریانات پیشرو معماری کنونی دنیا پیوند دهد و نتیجه آن یک مکتب معماری شود.
دکتر ایزدی بیان کرد ایجاد اندیشه توسط تمامی متخصصان و حاضران در جلسه انجام می‌شود اما ایجاد یک جریان، خلایی است که دانشگاه پارس می‌تواند آن را حل کند. این جریان از طریق گفت‌وگو و تعامل اساتید با یکدیگر و ایجاد یک هم‌افزایی و شاید یک منشور شکل می‌گیرد. ایشان در ادامه به اهمیت ضرورت‌های مورد نیاز جامعه و تاب‌آوری در حوزه معماری به ویژه پس از جنگ پرداخت.
دکتر تیموری به اهمیت لزوم به‌روزرسانی معماری قدیم به جدید با توجه به تغییرات محیطی پرداخت که یکی از مهم‌ترین آن‌ها کم بودن محیط برای ساکنان زمین است. وی در ادامه افزود: از آنجایی که معماری محدودیت طراحی ندارد می‌توان از حالا به فکر بود که مشکلاتی که در حال حاضر در شهری مانند تهران وجود دارد در سایر نقاط ایجاد نشود. ایشان در ادامه به اهمیت انتقال تفکر آزاد و تحلیل جغرافیاها (جغرافیای طبیعی، انسانی، سیاسی و اقتصادی) به دانشجویان پرداخت که دانشجو بتواند در هر کجای دنیا قادر به تحلیل درست برای طراحی داشته باشد.
دکتر زندیه ضمن بیان اهمیت توجه به مناطق مختلف ایران با شرایط و اقلیم مختلف، خواستار توجه ویژه به نقاط محروم شد. ایشان در ادامه به فرصت‌های موجود برای همراهی و کمک به دانشجویان در راستای رشد، پرورش علمی و حضور در فرصت‌های کاری اشاره کرد. وی در پایان به اهمیت نقش دانشگاه در کمک به دوران پس از جنگ در زمینه‌های معماری، شهرسازی و سایر زمینه‌های مرتبط پرداخت.
دکتر برومند صالح با اشاره به نظرات فارابی مبنی بر اهمیت معماری که حتی بیشتر از پزشکی است، بیان کرد: یک معمار می‌تواند سرنوشت، آینده و افق انسان را رقم بزند. وی به جایگاه و ماهیت رشته معماری پرداخت که در واقع یکی از ارکان تمدن بشری است. ایشان در ادامه به اهمیت آموزش معماری و زمانی بیش چهار سال برای تکمیل این آموزش اشاره کرد. وی در پایان، چشم‌انداز در این زمینه را با نقد، توصیف و اندیشه‌ورزی آمیخته دید که باید دانشجویان توجه ویژه به آن داشته باشند.
دکتر مفیدی شمیرانی از اهمیت انرژی در معماری گفت و افزود: حوزه‌های شرایط اقلیمی، محیط زیست و انرژی، همچنین معماری پایدار مباحث مهمی در معماری محسوب می‌شود که در کشورهای پیشرفته سال‌ها به آن‌ها پرداخته شده است. ایشان در ادامه به محدودیت انرژی و تغییرات اقلیمی اشاره کرد که معماری در آن نقش به‌سزایی دارد و آینده انسان به آن وابسته است.
دکتر ملایری پیشنهاد داشت دانش‌آموختگان پارس در پلتفرمی ثبت شوند و بر اساس سوابق دانشجویان، مهارت آن‌ها مشخص و برای کارهای مختلف پیشنهاد شوند. این کار باعث می‌شود دانشجویان به صورت تخصصی و بر اساس توانمندی برای کارهایی که نیاز است به‌کار گرفته شوند. برای امتیازدهی و بررسی توانمندی دانشجویان حتی می توان از هوش مصنوعی هم بهره گرفت.
دکتر طالبیان به اهمیت حضور دانشجویان در فضای کارگاهی و آموزش به صورت عملی و عینی پرداخت و در ادامه به اهمیت کیفیت ساخت و ساز اشاره کرد. ایشان اظهار کرد: در مکتب پارس باید توجه ویژه به شناخت سرزمین و تاریخ کشور داشت چراکه پایداری مکاتب در گرو گذشته آن است. وی در پایان، به شرایط جنگ و فرصت‌ها و توانمندی‌های موجود از جمله ساخت پل در 48 ساعت اشاره کرد که لازم است فرصت مطرح شدن این ظرفیت‌ها و ایده‌ها توسط دانشجویان ایجاد و از آن‌ها استفاده شود.
دکتر محسنی با بیان شرایط موجود و دشواری‌های آموزش، اشاره به آینده و امید داشت که می‌تواند آرامش‌بخش باشد. ایشان در ادامه با قرائت شعری به اهمیت فردا، امید و صبر، آرامش، تداوم و باور اشاره کرد.
دکتر تقی‌زاده بیان کرد اتصال و ارتباط دروس مرتبط به یکدیگر مهم است و می‌تواند با جلوگیری از تکرار، به آموزش دروس جدید پرداخت. ایشان در ادامه به سختی آموزش در حوزه معماری به ویژه در سال‌های اخیر اشاره نمود و اظهار کرد: هوش مصنوعی می‌تواند یک چالش محسوب شود و سواد در هوش مصنوعی و چگونگی استفاده صحیح از آن بسیار مهم است که بتوان دانشجویان را به شکل صحیح هدایت کرد.
مهندس حجت به لزوم به‌روز بودن اساتید و یادگیری علوم جدید مثل هوش مصنوعی پرداخت و در ادامه خواستار این شد که در صورت امکان برخی از درس‌های مهم مثل طرح 5 در دو ترم ارائه شوند تا بتوان آموزش کامل و مناسبی را به دانشجویان ارئه کرد. ایشان در پایان پیشنهاد داد که دانشگاه پارس با کمک اساتید و دانشجویان و با هماهنگی شهرداری، به هر ساختمان آسیب دیده از جنگ یک شاخص هنری تخصیص بدهد و در واقع یک موزه هنری از جنگ شکل بگیرد.
مهندس کسرایی به نمایندگی از دکتر ثابت فرد، دکتر علی خانی، دکتر مفیدی، مهندس زرنگ و سایر همکاران ایشان بیان کرد همکاران در این بخش با نگاه آغازین و پایانی آموزش، مسیری را متصور می‌شوند و برای آن نیاز سنجی و آینده نگری می‌کنند که از جمله آن می‌توان به ارائه تمرین‌ها با همین رویکرد اشاره کرد. وی افزود: موارد دیگری در آموزش پایه وجود دارد که باتوجه به جزییات آن و زمان اندک موجود در فرصت‌های آتی به ارائه آن‌ها خواهد پرداخت.
دکتر مهربانی گلزار پیشنهاد تغییر سرفصل‌های درس‌ها را مطرح کرد و در ادامه خواستار برگزاری چند جلسه از درس طرح، در دفاتر معماری شد که می‌تواند برای دانشجویان تاثیرگذار باشد.
دکتر فیضی به رابطه بین طراحی و فلسفه پرداخت و اینکه متاسفانه در ساخت و سازهای کنونی کشور، در اکثر موارد دیدگاه نظری وجود ندارد و غیر اصولی است. بخش کوچکی نیز بر اساس ترندهای بین‌المللی ساخته می‌شود و بخش باقی‌مانده دیگر بسیار اندک است، شاید حدود 5 درصد باشد که مبتنی بر نظریه و دیدگاه است. ایشان افزود: این موضوع در مبحث آمورش هم قابل بررسی است که آیا همین درصد در دانشگاه‌ها آموزش داده می‌شود یا خیر. امر بدیهی در مورد دانشگاه پارس است که اینچنین نیست و هدف از ابتدا تاکنون مشخص بوده است. وی در ادامه به اهمیت معماری پایدار و ارتباط آن با معماری گذشته ایران پرداخت و به مسیر دانشگاه پارس بر همین اساس و توجه معماری بر اساس سرزمین اشاره کرد که این دیدگاه می‌تواند تبدیل به یک سند یا همان مکتب پارس شود.
دکتر ثابت فرد پیشنهاد کرد درس‌های مرتبط به ساخت و ساز در مقطع کارشناسی معماری سرفصل بیشتری داشته باشند تا تناسب مناسبی با درس‌های مرتبط با طراحی در همین رشته و مقطع برقرار شود.
دکتر جلیلی به نقش دانشجویان پرداخت که می‌توانند دستیاران آموزشی باشند و شاید بتوان دانش‌آموختگان را، بهترین افراد برای آموزش به دانشجویان درنظر گرفت. ایشان به اهمیت نقش هوش مصنوعی اشاره کرد که در واقع آموزش یک درس توسط سه نفر انجام می‌شود: استاد، دستیار و هوش مصنوعی. بر همین اساس دانشجویان برای استفاده مناسب از هوش مصنوعی در کنار مباحث مورد ارائه در کلاس، هدایت می‌شوند.
دکتر بهرامی مباحثی را درباره استفاده از هوش مصنوعی توسط دانشجویان در کلاس درس بیان کرد که بیشتر تولید محور بوده است نه فرآیند محور، بنابراین در طراحی یک فرآیند، شاید هوش مصنوعی بتواند ایده بدهد اما نمی‌تواند طراحی کند.
مهندس صدری به اهمیت طراحی پایه و بدون استفاده از رایانه پرداخت که می‌توان دانشجویان را به صورت قدم به قدم تا مراحل حرفه‌ای و استفاده از هوش مصنوعی هدایت کرد، و این امر نیازمند برنامه‌ریزی دقیق است.
مهندس بزرگمنش به لزوم آموزش در قدم‌های مختلف پرداخت و اظهار کرد: باید آموزش به دانشجویان به‌گونه‌ای باشد که آن را یک پازل بدانیم تا مشخص شود، آموزش برای چه زمانی و چگونه است. وقتی دانشجو در میانه راه قرار می‌گیرد، نیاز به آموزش دروس گذشته یا مطرح کردن دروس آینده نباشد و بتوان مستقیم فقط به همان درس پرداخت. وی در ادامه خواستار استفاده از هوش مصنوعی و یادگیری آن شد.
دکتر فرشی حقی پیشنهاد داشت بتوان آموزش را رویکردی در نظر گرفت و از همان طرح 1 تا طرح 5، طراحی‌ها به صورت رویکردی باشد، با این شیوه خروجی کار بهتر و قوی‌تر خواهد بود و دانشجویان برای پایان‌نامه می‌توانند در مقطع کارشناسی رویکردی کار کنند. ایشان اظهار کرد اگر این مهم محقق شود هم در مقطع کارشناسی و هم در مقطع کارشناسی ارشد می‌توان رویکردی کار کرد و خروجی دانشجویان بسیار مفید خواهد بود.
دکتر فیض بیان کرد باید به ناپایداری‌ها توجه کرد و در آموزش به آن دقت شود و آن را بپذیریم. با پذیرش ناپایداری‌ها به عنوان عوامل پایدار، می‌توان برای آن برنامه‌ریزی کرد و پیشرفت داشت. وی افزود: در منشور مکتب پارس هم باید پذیرفت که یک منشور تحول‌پذیر است و بتوان هر روز در آن تغییر جدید مثل هوش مصنوعی دید.
دکتر همتی ضمن تمجید از دانشگاه پارس پیشنهاد داشت با ایجاد کارگروه‌های کوچک متشکل از اساتید در زمینه‌های مختلف، می‌توان شاهد پیشرفت و بهتر شدن روزافزون امور بود.
دکتر انوشفر در ابتدا به اهمیت بازدید دانشجویان و بایدها و نبایدهای ساختمان‌ها اشاره کرد و در ادامه به شرایط پس از جنگ و نوع معماری ساختمان‌ها پرداخت. ایشان به اهمیت مکتب معماری و معماری داخلی پرداخت که در گذشته فعالیت‌های ارزنده‌ای شده است ولی اکنون شرایط نامساعدی دارد و اینجا است که مکتب پارس اهمیت پیدا می‌کند و می‌تواند مفید باشد.
مهندس رمضانی بیان کرد برای دروس، برنامه‌ریزی مشخصی وجود دارد و جنبه‌های مختلف معماری در آن گنجانده شده است و در همین راستا به ذکر مثال از جزییات درس طرح 1 تا طرح 5 پرداخت که از کل به جز دانشجویان با موارد مختلف آشنا می‌شوند و این یک پروسه لمس، درک و خلق است. ایشان در ادامه به معماری سرزمینی پرداخت و وجود سرفصل‌های مرتبط و آموزش‌هایی بر آن اساس ارائه می‌شود.
قابل ذکر است در این نشست به غیر از اساتید یاد شده، دکتر محمدرضا گلابچی، مهندس گروی، دکتر اردکانی و مهندس جبلی نیز حضور داشتند.
