به گزارش روابط عمومی دانشگاه معماری و هنر پارس، کتاب «نقش هوش مصنوعی در بهبود عملکرد دفتر مدیریت پروژه (PMO)» به تألیف دکتر فرهنگ شعفی (استاد برجسته دانشگاه پارس) و مهندس نوید مشکانی فراهانی، توسط انتشارات این دانشگاه به چاپ رسیده است.

با توجه به تحولات این حوزه در دهه‌های اخیر و همچنین اهمیت پرداختن به راهکارهای افزایش بهره‌وری، ارتقای کیفیت و در نهایت کاهش خطای پروژه‌ها، با دکتر فرهنگ شعفی در خصوص کتاب یادشده به گفت‌وگو پرداختیم.

دکتر شعفی در آغاز این گفت‌وگو، در خصوص چگونگی شکل‌گیری ایده اولیه کتاب بیان کرد: با توجه به ظهور فناوری‌های هوش مصنوعی به‌عنوان ابزار تحول‌زا در مدیریت پروژه‌ها و همچنین وجود چالش ناکارآمدی و نرخ بالای شکست پروژه‌ها در سازمان‌های پروژه‌محور، فرآیند این پژوهش آغاز شد.

وی در ادامه توضیح داد: با مشاهده این واقعیت که بسیاری از PMOها هنوز از روش‌های سنتی و ناکارآمد استفاده می‌کنند، در این کتاب به دنبال بررسی این موضوع بودیم که چگونه می‌توان با بهره‌گیری از هوش مصنوعی، تصمیم‌گیری، نظارت و یادگیری سازمانی در دفتر مدیریت پروژه را هوشمند و اثربخش‌تر کرد؟ بنابراین، ایده‌ اصلی بر پایه‌ ترکیب علم مدیریت پروژه با قابلیت‌های هوش مصنوعی برای ایجاد نسل جدیدی از دفاتر مدیریت پروژه‌ها (Smart PMO) بنا شده است.

دکتر شعفی با اشاره به اینکه این کتاب تلاشی برای معرفی PMO به‌عنوان مغز هوشمند سازمان‌های پروژه‌محور است، اظهار داشت: این اثر با رویکردی آینده‌نگر، نشان می‌دهد که چگونه AI می‌تواند به کاهش خطاهای انسانی، تصمیم‌گیری داده‌محور و افزایش موفقیت پروژه‌ها منجر شود. در عین حال، با نگاهی نقادانه و متعهد به اخلاق، هشدار می‌دهیم که موفقیت در این مسیر، نیازمند رهبری آگاه، آموزش هدفمند و مدیریت تغییر فرهنگی است.

وی خاطرنشان کرد: این کتاب به چند نیاز مهم و واقعی در محیط‌های کاری و سازمانی پاسخ می‌دهد که این موارد به شرح زیر است:

• نیاز به ارتقای عملکرد و کارایی PMOها در مواجهه با پیچیدگی، داده‌های انبوه و تصمیمات چندبعدی پروژه‌ها
• کمبود دانش و راهنمای عملی برای ادغام هوش مصنوعی در فرآیندهای پروژه
• نیاز مدیران پروژه به ابزارهایی برای پیش‌بینی، تحلیل ریسک و بهینه‌سازی تصمیمات بر اساس داده‌های واقعی و مدل‌های یادگیری ماشین
• ضرورت بازتعریف نقش انسان و ماشین در مدیریت پروژه‌های آینده

به‌طور خلاصه، این کتاب تلاشی است برای پاسخ به این پرسش کلیدی که چگونه می‌توان از هوش مصنوعی برای کاهش شکست پروژه‌ها و افزایش موفقیت سازمانی استفاده کرد؟

دکتر شعفی در خصوص جامعه هدف این اثر بیان کرد: مخاطب این کتاب طیف گسترده‌ای از فعالان حوزه مدیریت پروژه از جمله اعضا و مدیران PMO، مدیران اجرایی و حامیان مالی پروژه‌ها، مدیران و کارشناسان پروژه، برنامه و پرتفولیو، دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های مدیریت پروژه، مهندسی صنایع و سیستم‌های هوشمند، سازمان‌های پروژه‌محور در صنایع عمرانی، نفت، گاز، IT و تولید را شامل می‌شود. این گروه‌ها می‌توانند از راهکارهای هوشمند و مدل‌های پیشنهادی ذکرشده در کتاب برای تصمیم‌گیری بهتر استفاده کنند.

وی با اشاره به اینکه این کتاب رویکردی کاربردی و عملیاتی دارد و فراتر از مباحث نظری به ارائه‌ مدل‌ها، ابزارها و مراحل اجرایی پرداخته است، تشریح کرد: از جمله این موارد می‌توان به ارائه چارچوب پیاده‌سازی هوش مصنوعی در فرآیندهای PMO (از برنامه‌ریزی تا ارزیابی عملکرد)، معرفی ابزارهای واقعی هوش مصنوعی در حال استفاده در مدیریت پروژه (پیش‌بینی زمان، کنترل ریسک، تحلیل داده‌ها، اولویت‌بندی پروژه‌ها)، تشریح نقش PMO در رهبری تغییر دیجیتال سازمان و آموزش کارکنان برای استفاده از فناوری‌های جدید، بررسی جنبه‌های اخلاقی، حریم خصوصی و چالش‌های انسانی در استقرار AI در مدیریت پروژه، کاربرد مستقیم در بهبود تصمیم‌گیری، افزایش دقت در برآوردها و کاهش تأخیرها و هزینه‌ها اشاره نمود.

دکتر شعفی ادامه داد: بنابراین، این اثر می‌تواند به‌عنوان منبع آموزشی، راهنمای استراتژیک و مرجع عملی برای تحول دیجیتال در دفاتر PMO استفاده شود.

وی با بیان اینکه بزرگ‌ترین چالش در نگارش این کتاب، ترکیب دو حوزه‌ ذاتاً متفاوت و پیچیده «مدیریت پروژه» و «هوش مصنوعی» در قالبی قابل‌فهم و اجرایی بوده است، مطرح کرد: چالش‌های اصلی این فرآیند شامل بیان مفاهیم فنی هوش مصنوعی به زبانی قابل درک برای مدیران پروژه، یافتن تعادل بین مباحث نظری و کاربردی (تا کتاب هم برای دانشگاه و هم برای صنعت مفید باشد)، کمبود پژوهش‌های تجربی و داده‌های واقعی از پروژه‌هایی که AI را در PMOها به‌کار گرفته‌اند، تبیین ابعاد اخلاقی و فرهنگی پذیرش فناوری هوش مصنوعی در محیط‌های سنتی و پیش‌بینی آینده‌ نقش انسان در مقابل سیستم‌های هوشمند تصمیم‌گیرنده بود.

دکتر شعفی افزود: با وجود این چالش‌ها، تلاش کردیم کتاب را به شکلی تنظیم کنیم که هم بینش نظری بدهد و هم راهنمای عملی برای مدیران و پژوهشگران باشد.

وی در خصوص برنامه خود برای ادامه این پژوهش و نگارش جلدهای بعدی گفت: با توجه به نیازهای کاربرد هوش مصنوعی در ارتقای سطح کیفی عملکرد دفاتر مدیریت پروژه‌ها، به‌صورت اجرایی و عملی، پیش‌بینی می‌شود که این پژوهش و نگارش کتاب‌های تخصصی دیگر در این حوزه، نقش سازنده‌ای داشته باشد.

دکتر شعفی در پایان، ضمن اشاره به حمایت‌های دانشگاه پارس از نویسندگان و تولید آثار علمی، تخصصی و کاربردی در حوزه‌های مختلف، به دانش‌آموختگان و دانش‌پژوهان توصیه کرد: با انجام پژوهش‌، تألیف و نگارش مقالات و کتب تخصصی با همراهی اساتید محترم، همواره خود را در مرزهای دانش قرار داده و نقش مؤثری در گسترش و توسعه علم و آگاهی ایفا کنید.