طی گفت‌وگویی با دکتر بهزاد صحتی، مؤلف دو کتاب ارزشمند «معماری عکاسی» و «عکاسی به روایت تبریز»، ابعاد تازه‌ای از پژوهش در تاریخ عکاسی و سیر نظری این هنر در ایران بررسی شد.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه معماری و هنر پارس، در تداوم مسیر پژوهشی انتشارات این دانشگاه و با هدف تقویت پیوند میان هنرهای تجسمی و پژوهش‌های آکادمیک، دو اثر ارزشمند در حوزه عکاسی با عنوان‌های «معماری عکاسی» و «عکاسی به روایت تبریز» به قلم دکتر بهزاد صحتی منتشر شده است؛ آثاری که هریک از زاویه‌ای متفاوت، به بازخوانی تاریخ و ماهیت عکاسی در ایران و جهان می‌پردازند.
کتاب «معماری عکاسی» حاصل بیش از دو سال پژوهش مداوم و بررسی گسترده منابع داخلی و بین‌المللی است. این اثر با نگاهی نظام‌مند، مباحث نظری، تاریخی و زیبایی‌شناسانه عکاسی را به‌صورت طبقه‌بندی‌شده و در قالبی آموزشی و تحلیلی ارائه می‌کند. نویسنده در این کتاب با رویکردی نو، ساختار اثر را همچون بنای معماری طراحی کرده و اجزای نظری و تصویری را مانند آجرهایی در کنار هم نهاده است تا مخاطب بتواند از هر بخش، به بخش دیگری راه یابد و دیدگاهی جامع از دنیای عکاسی به دست آورد.
در کنار آن، کتاب «عکاسی به روایت تبریز» که برگرفته از پژوهش‌های میدانی و پایان‌نامه کارشناسی ارشد مؤلف است، نگاهی عمیق به تاریخ عکاسی در شهر تبریز دارد؛ شهری که در دوران قاجار یکی از کانون‌های مهم فرهنگی و هنری ایران به شمار می‌رفت. این اثر با رویکردی خلاقانه، به جای تمرکز صرف بر بررسی آثار نخستین عکاسان، به تحلیل زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی و فنی عکاسی در تبریز پرداخته است و از خلال اسناد و تصاویر کمتر دیده‌شده، نقش این شهر را در گسترش هنر عکاسی در ایران بازگو می‌کند.
دکتر بهزاد صحتی (مدیر گروه عکاسی دانشگاه پارس)، طی گفت‌وگویی درباره فرآیند تدوین کتاب «معماری عکاسی» گفت: ایده اصلی این کتاب از دل سال‌ها تدریس و تعامل با دانشجویان شکل گرفت. احساس می‌کردم منابع موجود پراکنده و گاه ترجمه‌هایی غیردقیق هستند، بنابراین تلاش کردم مجموعه‌ای منسجم و روان فراهم کنم تا دانشجویان و علاقه‌مندان به عکاسی بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند.
وی با اشاره به اینکه در این اثر به بازشناسی مبانی نظری، تاریخی و زیبایی‌شناسی عکاسی پرداخته شده است، اظهار کرد: این کتاب با گردآوری بیش از 800 تصویر از منابع معتبر بین‌المللی و توضیحاتی ساده‌خوان، مرجعی قابل اتکا در حوزه آموزش و پژوهش به شمار می‌آید.
دکتر صحتی با بیان اینکه محتوای این اثر در شکل‌گیری درک جامع‌تری از هنر عکاسی مؤثر است، افزود: از عکاسی قرن نوزدهم و ارتباط آن با سایر هنرها تا ژانرهای گوناگون، نظریات منتقدان و تأثیرات اجتماعی و فرهنگی عکاسی بر جهان معاصر، همگی در این کتاب جای گرفته‌اند.
وی در توضیح علت نام‌گذاری این کتاب مطرح کرد: هدف نهایی نگارش این اثر، ارائه منبعی جامع و در عین حال ساده برای دانشجویان و پژوهشگران حوزه عکاسی بوده است؛ اثری که بتواند از پراکندگی مباحث و ترجمه‌های دشوار بکاهد و همچون بنایی منظم و معمارانه، مباحث نظری عکاسی را در کنار یکدیگر بنشاند؛ نام کتاب نیز برگرفته از همین ایده است.
در ادامه گفت‌وگو، دکتر صحتی پیرامون کتاب «عکاسی به روایت تبریز» اظهار داشت: این کتاب حاصل پژوهشی مستند درباره تاریخ عکاسی در ایران و نقش برجسته شهر تبریز در این مسیر است. در این اثر، با بررسی دقیق اسناد تاریخی، آرشیوها و مجموعه‌های شخصی، به بازخوانی روند شکل‌گیری و گسترش عکاسی در تبریز از دوران قاجار تا معاصر پرداخته شده است.
وی خاطرنشان کرد: در این پژوهش، تبریز نه‌تنها به‌عنوان یکی از نخستین مراکز ظهور عکاسی در ایران معرفی می‌شود، بلکه بر اساس اسناد و شواهد ارائه‌شده، اولین عکس ثبت‌شده در تاریخ ایران نیز در این شهر گرفته شده است.
دکتر صحتی اضافه کرد: این نکته ارزشمند از جمله یافته‌های پژوهشی تازه‌ای است که در کتاب به آن اشاره شده و می‌تواند مسیر مطالعات آینده درباره تاریخ عکاسی ایران را دگرگون کند.
وی همچنین بیان داشت: در ساختار محتوایی کتاب، عکاسی در تبریز از منظرهای گوناگون همچون رجال، نخبگان، زنان، مردم و اماکن شهری مورد بررسی قرار گرفته است. در فصلی مستقل نیز، جنبه‌های فنی عکاسی و ویژگی‌های خاص تصاویر تاریخی تبریز تحلیل شده است.
این دو اثر که توسط انتشارات دانشگاه پارس منتشر شده‌اند، گامی ارزشمند در راستای مستندسازی تاریخ هنر ایران و ارتقای ادبیات پژوهشی عکاسی به شمار می‌روند.
