رشته کارشناسی ارشد معماری و نور
در معماری، نور فراتر از یک ابزار برای روشنایی است؛ نور، زبان بیکلام فضا است که روح بنا را زنده میکند.
در معماری ایرانی-اسلامی این موضوع پررنگتر بوده و نور بخش جداییناپذیر از هویت یک فضا محسوب میشود. چراکه در هر پرتوی نور، روایت و داستانی از جنس حضور، احساس و ادراک نهفته است.
درباره رشته
نور، علاوه بر جنبههای بصری و زیباییشناسی، ابعاد دیگری هم دارد که بر ادراک و حتی سلامتی انسان اثرگذار است و برای بهرهگیری صحیح از آن باید دیدگاه جامعی نسبت به کارکردهای این پدیده داشت.
اگرچه استفاده از نور، چه در شکل طبیعی و چه مصنوعی، قدمت قابل توجهی دارد، اما آموزشهای مربوط به آن در حوزه معماری، اولین بار در سال ۲۰۰۱ در قالب دوره کارشناسی ارشد معماری و نور در دانشگاه سلطنتی فناوری سوئد ارائه شد. در حال حاضر بیش از ۱۰ دانشگاه در سطح جهان این رشته را در مقطع کارشناسی ارشد ارائه میدهند.
با توجه به پیشینه غنی معماری ایرانی-اسلامی در بهرهگیری از نور طبیعی در بناها، گسترش زیست شبانه، استفاده از روشنایی مصنوعی و همچنین کمبود خروجی مطلوب در پروژههای نورپردازی کشور، لزوم تربیت متخصصان کارآمد در این حوزه احساس میشد.
روند صعودی ورود و استفاده از تجهیزات مدرن نورپردازی در انواع پروژهها در سطح کشور، در شرایطی که پیش از این هیچ نوع آموزش مدونی در مورد نحوه بهرهگیری از این تجهیزات و تلفیق نور طبیعی با نور مصنوعی در پروژهها ارائه نمیشد، میتوانست پیامدهای مخربی مانند رشد آلودگیهای نوری، مصرف روزافزون انرژی، افزایش مشکلات ناشی از نور نامناسب در فضاها برای کاربران و شکلگیری ظاهری آشفته در نورپردازی شهرها را به دنبال داشته باشد.
دانشگاه معماری و هنر پارس، بهعنوان دانشگاه سطح یک کشور و مجموعهای پیشرو در آموزش دانش روز و کاربردی، با برنامهریزی طولانیمدت و مشورت با اساتید و متخصصان داخلی و بینالمللی، دوره کارشناسی ارشد معماری و نور را برای اولین بار در ایران تدوین و تأسیس کرده است.
این برنامه درسی بر اساس رویکردی نوآورانه و با توجه به آخرین مطالعات، تحقیقات و دستاوردهای علمی جهان، تدوین شده است. رویکرد حاکم بر محتوای این رشته در سه محور دانش و تخصصمحوری، فرهنگ و ارزشهای ایرانی-اسلامی، خودکفایی و توسعه توانمندیهای ملی خلاصه میشود.
با توجه به اهمیت بومیسازی علوم، در این برنامه آموزشی نیز شرایط اقلیمی و سازگاری، تناسب و هماهنگی دانش موجود با فرهنگ، تمدن و جامعه ایران درنظر گرفته شده است.
محتوای دوره کارشناسی ارشد معماری و نور، تلفیقی از طراحی معماری، شناخت ادراکی نور، دانش فنی روشنایی و تکنولوژیهای هوشمند است.
این رشته تنها یک آموزش فنی نیست، بلکه تلاشی برای بازتعریف نور در معماری ایران در تعامل با اقلیم، فرهنگ، شهر و انسان است.
مهارتها
در برنامه درسی این رشته بر تقویت روحیه پژوهشگری، کنجکاوی، حقیقتجویی و فراگرفتن مهارتهایی چون تفکر خلاق، تفکر انتقادی و ارزیابی بر اساس نوآوری تأکید شده است.
در این دوره مباحث تخصصی کاربردی و متنوعی ارائه میشود که از جمله آن میتوان به آشنایی با فرآیند ایدهپردازی و طراحی نورپردازی داخلی و بیرونی، فراگیری عملی اصول ترسیم، مدلسازی و محاسبات پروژههای نورپردازی در بستر نرمافزارهای تخصصی، مفاهیم پایه در طراحی شهری و شهرسازی، اصول و قواعد طراحی نورپردازی در شهرها، طرحهای جامع نورپردازی و ملاحظات ایمنی، امنیتی و زیستمحیطی اشاره نمود.
دانشجویان طی این رشته ضمن یادگیری مهارتهای فضاسازی از طریق بهکارگیری نور، جنبههای خلاقانه طراحی را با توجه به ادراکات حسی انسان از محیط فرامیگیرند. همچنین با مبانی اخلاق حرفهای، اصول مدیریت پروژه، قراردادها و مسائل حقوقی مرتبط، استانداردهای ملی و جهانی در زمینه نورپردازی معماری، شیوههای کاهش مصرف انرژی مرتبط با روشنایی آشنا میشوند.
در پایان دوره، دانشآموختگان مهارتهای بینرشتهای و متنوعی بهدست میآورند و میآموزند که چگونه با درنظرگرفتن مفاهیم زیباییشناسی و روانشناسی محیطی، به کمک نرمافزارها و تجهیزات نوین، پروژههای پیچیده نورپردازی را طراحی و اجرا کنند.
دروس رشته
از جمله دروس این رشته میتوان به مبانی نظری نور در معماری، مبانی نور الکتریکی و تجهیزات مرتبط، طرح نورپردازی، کاربرد رایانه در طراحی نورپردازی، مبانی نور روز و فناوریهای مرتبط، تکنیکهای ارائه در نورپردازی، هوشمندسازی و فناوریهای کنترل نور، اصول اخلاق، مدیریت و حقوق در پروژهها، روش تحقیق در نورپردازی، طراحی چراغ و چیدمانهای نوری، سمینار مباحث ویژه نورپردازی، محاسبات، سنجش و آزمایشگاه نور اشاره کرد.
بازار کار
در سالهای اخیر تقاضا برای تخصص طراحی نور افزایش یافته است و فرصتهای شغلی فراوانی برای معماران، طراحان و مهندسان دارای مهارت طراحی نور وجود دارد.
زیرا این طراحان، نقش نور و روشنایی را در معماری، فضاهای داخلی و محیط شهری درک میکنند و میتوانند با افزایش عملکرد بصری، بهرهوری انرژی، پایداری، ایمنی و رفاه، برای پروژهها ارزش افزوده خلق کنند.
فارغالتحصیلان این رشته دارای صلاحیتی منحصربهفرد در طراحی و مشاوره تخصصی پروژهها در رابطه با نور و روشنایی خواهند بود.
درباره دانشگاه پارس
دانشگاه معماری و هنر پارس با تأکید بر آموزش نوین و بهرهگیری از اساتید برجسته و مجرب و همچنین همکاری با دانشگاههای برتر دنیا، محیطی پویا و الهامبخش برای پرورش نسل آینده کشور فراهم کرده است.
رویکرد دانشگاه پارس، ترکیب اصالت معماری و هنر ایرانی با فناوریهای نوین است؛ در واقع شیوه آموزش در این دانشگاه بر پایه تلفیق دانش نظری با تجربه عملی و پروژههای واقعی بنا شده است، که این امر به دانشجویان فرصت میدهد تا ضمن تسلط بر مبانی تئوری، مهارتهای عملی و خلاقیت خود را نیز به بهترین نحو ارتقا دهند.
