آیین گرامیداشت و رونمایی از لوح ثبت جهانی هنر آینه‌کاری در معماری ایرانی، با حضور جمعی از مسئولان، استادان، پژوهشگران و هنرمندان برجسته کشور، در سالن همایش‌های دانشگاه پارس برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه معماری و هنر پارس، آیین گرامیداشت و رونمایی از لوح ثبت جهانی هنر آینه‌کاری در معماری ایرانی، با حضور جمعی از مسئولان، استادان، پژوهشگران و هنرمندان برجسته کشور، روز چهارشنبه ۱۷ دی‌ماه، در سالن همایش‌های دانشگاه پارس برگزار شد.
در ابتدای این مراسم، پروفسور محمود گلابچی (بنیان‌گذار دانشگاه پارس و دارنده کرسی یونسکو در معماری) ضمن ابراز خرسندی، ثبت جهانی هنر آینه‌کاری را دستاوردی ارزشمند برای فرهنگ و معماری ایران دانست و گفت: این رویداد نه‌تنها نتیجه سال‌ها تلاش استادان، هنرمندان و نهادهای تخصصی کشور است، بلکه فرصتی مغتنم برای معرفی شایسته یکی از فاخرترین آرایه‌های معماری ایرانی در سطح بین‌المللی به شمار می‌رود.
وی با اشاره به جایگاه میراث فرهنگی در تثبیت منزلت تمدنی ایران در عرصه جهانی افزود: آثار ثبت‌شده ایران در فهرست جهانی یونسکو، چه در حوزه میراث ملموس و چه ناملموس، نقشی تعیین‌کننده در شناساندن ایران به‌عنوان یکی از تمدن‌های کهن و اثرگذار جهان دارند.
پروفسور گلابچی خاطرنشان کرد: هنر آینه‌کاری، تجلی ذوق، خلاقیت و فرهیختگی هنرمندان ایرانی است و ثبت جهانی آن می‌تواند زمینه‌ساز توسعه، ترویج و انتقال این هنر به نسل‌های آینده و همچنین معرفی آن به دنیا باشد.
دکتر علی دارابی (قائم‌مقام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی) نیز، این رویداد را جلوه‌ای از عظمت تمدن ایران و حاصل تلاش نسل‌های متمادی هنرمندان دانست و ضمن قدردانی از پروفسور گلابچی و دانشگاه معماری و هنر پارس، بر نقش مؤثر دانشگاه‌ها در آموزش و ترویج پاسداشت میراث فرهنگی تأکید کرد.
وی با بیان اینکه ثبت جهانی هنر آینه‌کاری نه پایان مسیر، بلکه آغاز مرحله‌ای تازه برای پویایی و ماندگاری این هنر است، اظهار کرد: برگزاری کارگاه‌های آموزشی، ایجاد تشکل‌های صنفی و کاربردی‌سازی این هنر در عرصه‌های فرهنگی و اقتصادی ضرورت دارد.
دکتر دارابی با اشاره به موفقیت‌های اخیر کشور در ثبت جهانی آثار فرهنگی، تصریح کرد: فرهنگ و میراث تمدنی ایران، علی‌رغم چالش‌های بین‌المللی، جایگاهی درخور در جهان یافته و این دستاوردها فرصتی برای معرفی هرچه شایسته‌تر هویت و هنر ایرانی در سطح جهانی فراهم آورده است.
سپس، دکتر شهاب نیکمان (مدیر و تدوین‌گر این پرونده و مدیرعامل مؤسسه فرهنگی هنری میراث مانا نقش) ضمن اشاره به اهمیت و چندلایه‌ای‌بودن این ثبت، آن را از سه منظر فرهنگی، کنوانسیون‌های بین‌المللی و حقوقی بررسی کرد.
وی در تبیین بُعد فرهنگی این دستاورد اظهار کرد: هنر آینه‌کاری ریشه در اندیشه ایرانی و آیین‌های کهن این سرزمین دارد؛ در این اندیشه، جهان آینه‌ای از عالم معنا تلقی می‌شود و آینه‌کاری تجلی عینی این جهان‌بینی در معماری ایرانی است.
دکتر نیکمان در ادامه، از منظر کنوانسیون‌های بین‌المللی، ثبت این هنر را اتفاقی کم‌نظیر توصیف کرد و گفت: هنر آینه‌کاری نخستین عنصر معماری ایران است که به‌صورت ثبت جهانی معرفی شده و در عین حال، اولین میراثی است که به‌طور مستقیم پیوندی میان دو کنوانسیون مهم یونسکو، یعنی کنوانسیون ۱۹۷۲ (میراث ملموس) و کنوانسیون ۲۰۰۳ (میراث ناملموس) برقرار می‌کند؛ امری که جایگاه ویژه این هنر را در نظام جهانی میراث فرهنگی نشان می‌دهد.
وی همچنین با تأکید بر بُعد حقوقی این ثبت خاطرنشان کرد: ثبت جهانی هنر آینه‌کاری، به‌منزله تولید یک سند معتبر بین‌المللی است که برای نسل‌های آینده، مرجع هویتی و حقوقی خواهد بود و امکان استناد رسمی به این میراث را در سطح جهانی فراهم می‌کند.
دکتر حسن فرطوسی (دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران) نیز، ثبت جهانی هنر آینه‌کاری را حاصل هم‌افزایی گسترده میان نهادهای تخصصی، استادکاران، هنرمندان، پژوهشگران و همچنین تلاش‌های بی‌دریغ و مستمر بسیاری از کنشگران این حوزه دانست.
وی با اشاره به جایگاه ویژه کشور در عرصه ثبت میراث ملموس و ناملموس، تصریح کرد: ایران از معدود کشورهایی است که همواره ظرفیت‌های متعدد و ارزشمندی برای ثبت جهانی دارد. این ظرفیت، اهمیت میراث ناملموس یا میراث زنده را دوچندان می‌کند؛ چراکه این میراث، پیوندی فعال میان گذشته، حال و آینده برقرار کرده و نقشی بنیادین در تثبیت هویت فرهنگی فردی و جمعی ایفا می‌کند.
دکتر فرطوسی رویکرد مردم‌محور یونسکو را از ارکان اصلی پاسداری از میراث ناملموس برشمرد و افزود: مشارکت استادان، هنرمندان، نهادهای مردمی و دانشگاه‌ها در این مسیر، ضامن پویایی و تداوم این میراث است. امروز، دیپلماسی فرهنگی و گفت‌وگوی میان‌فرهنگی، نقشی تعیین‌کننده در معرفی هویت تمدنی کشورها دارد و ثبت جهانی هنر آینه‌کاری، فرصتی مهم برای گفت‌وگو با جهان معاصر به زبان فرهنگ و هنر است.
وی هنر آینه‌کاری را نمادی از خودشناسی، نقد آگاهانه و انسجام اجتماعی دانست و بر ضرورت مستندسازی دانش، تجربه و مهارت استادان این حوزه تأکید کرد. همچنین، نقش دانشگاه معماری و هنر پارس در فراهم‌کردن بستر علمی برای انتقال این میراث به نسل‌های آینده را، نقشی کلیدی و ماندگار ارزیابی کرد.
در ادامه، دکتر علیرضا ایزدی (مدیرکل ثبت آثار تاریخی) با اشاره به محدودیت‌های یونسکو در پذیرش پرونده‌ها و وقفه طولانی در ثبت آثار ملی طی سال‌های گذشته، گفت: با وجود این محدودیت‌ها، ایران امروز به یکی از کشورهای اثرگذار در ثبت میراث ملموس و ناملموس تبدیل شده است.
وی ثبت هنر آینه‌کاری در معماری ایرانی را دستاوردی راهبردی دانست و تصریح کرد: این هنر تنها یک آرایه تزئینی نیست، بلکه هنری چندبعدی است که هم‌زمان نور، هندسه و معنا را در خود جمع کرده و ریشه در خلاقیت تاریخی و فرهنگی ایرانیان دارد.
دکتر ایزدی خاطرنشان کرد: درج صریح عنوان «ایرانی» در نام این پرونده، تولید یک سند بین‌المللی معتبر برای دفاع از هویت، تمدن و میراث فرهنگی ایران در عرصه جهانی است؛ سندی که می‌تواند مرجع آیندگان و پاسخی روشن به جریان‌های هویت‌ساز جعلی باشد.
دکتر مریم جلالی (معاون صنایع‌دستی و هنرهای سنتی)، هنر آینه‌کاری را گوشه‌ای از هنرهای اصیل ایرانی دانست و اظهار داشت: آینه‌کاری صرفاً یک جلوه بصری یا تکنیک تزیینی نیست، بلکه هنری معناگراست که جوهره فرهنگ ایرانی را بازتاب می‌دهد.
وی با تأکید بر نقش نسل جوان و دانشگاه‌ها در حفظ و اعتلای هنرهای ایرانی گفت: ثبت جهانی آینه‌کاری، اگرچه پاسداشت گذشته است، اما اتصال این هنر به آینده، وظیفه امروز ما و نسل جوان حاضر در این جمع است. دانشگاه‌هایی چون دانشگاه معماری و هنر پارس، واسطه این پیوند میان گذشته و فردا هستند.
در پایان مراسم، از لوح ثبت جهانی هنر آینه‌کاری در معماری ایرانی رونمایی شد. همچنین از هنرمندان برجسته این حوزه، به‌پاس سال‌ها تلاش و نقش‌آفرینی در حفظ و اعتلای این هنر ارزشمند، تقدیر به عمل آمد.
گفتنی است، این مراسم به همت دکتر پاییزک پالوج (مدیر گروه‌های هنر اسلامی و صنایع دستی دانشگاه پارس) و با حضور دکتر علی وکیلی، دکتر عبدالله سهرابی، دکتر کیوان کاویان‌پور و جمعی از استادان، دانشجویان و علاقه‌مندان برگزار شد.
